Van 4 naar 33 hectare uien: het akkerbouwavontuur van Alex van Erp

Alex trekt een paar mooie rode uien uit de grond. Trips? Present. Bij de eerste de beste ui waar we in de schacht gluren, zien we er eentje wegschieten en wat hoger op het blad zit een klustertje larven. “Toch nog maar een keer spuiten”, stelt de teler op 21 juli vast. Intussen kijkt hij kritisch naar het perceel. “Ze beginnen al te strijken. Voor augustus, echt vroeg. Dat betekent dat we kien moeten zijn op de MH-bespuiting.”
Kiemremming pas je toe als er tenminste drie bladloze rokken zijn, vertelt en demonstreert hij door een ui doormidden te snijden en de binnenste rokken eruit te wippen.

Veel geleerd in korte tijd

Indrukwekkend hoeveel je in korte tijd leert over een teelt! De nu 23-jarige Alex van Erp besloot 5 jaar geleden een akkerbouwtak te beginnen op het melkveebedrijf van zijn ouders. Die eerste 4 hectare uien is ontwikkeld naar 33 bunder. “Ik ben gewoon begonnen op een stuk grasland. In het begin zei ik; ik verdubbel elk jaar, maar dat houdt natuurlijk een keer op. Rond de 30 hectare is voor mij goed te behappen. Het zaaien en rooien doet een bevriende loonwerker uit de buurt, werkt perfect.”
Alex vertelt over zijn akkerbouwavontuur in de bedrijfskantine die vroeger een 6×2 visgraadstal was. Naast de kantine staan de koeien; het bedrijf Midwolder Melkvee heeft 200 melk- en kalfkoeien. Melken doen ze met vier Boumatic robots, met vrij koeverkeer en zoveel mogelijk koecomfort. Dat past bij een bedrijf als dit met hoge productie dankzij goede fokkerijkeuzes.

Eigen pad kiezen
De boerenzoon vertelt er bevlogen over en koeien vindt hij leuk, maar toch is de melkveehouderij niet zijn eigen passie. En als je ouders je de vrijheid geven om je eigen pad te kiezen, ligt de wereld voor je open. Zo vond Alex met zijn handelsgeest de weg naar de uienteelt. Mooi aansluitend bij zijn mbo niveau 4 opleiding akkerbouw teeltspecialist. Het meeste leerde hij van stages bij grote akkerbouwbedrijven en van collega’s in de studieclub; in de praktijk dus.

Rondom de mooie, typisch Oldambtster boerderij staan nu uien te groeien in 30 tot 70% afslibbare grond. Er staat een vol gewas rode uien, de gele staan bij de in 2023 aangekochte boerderij verderop. Daar zit wat hagelschade in en de droogte haalt sowieso de piek af van de opbrengst. Toch heeft Alex goede verwachtingen. Hij ziet de opbrengsten in de loop der jaren toenemen.

‘Je stopt een zaadje in de grond en alles heeft invloed op het teeltsucces’

Dat eerste jaar bleef de opbrengst steken bij 35 ton, maar vorig jaar haalde hij 65 ton gele en 58 ton rode uien van een hectare. “Dat is precies het leuke van de uienteelt; je zit zelf aan het stuur. Je stopt een zaadje in de grond en alles wat je doet, heeft invloed op het teeltsucces. Moment van beregenen en manier van spuiten, keuze voor grondbewerking. Het is best een lastige teelt om goed in de vingers te krijgen, een mooie uitdaging.” En dan heb je de afzet nog, een ander belangrijk hoofdstuk. Alex schuurt de uien in en heeft al een netwerk in de handel.

Vroeg zijn op de klei
Vroeg zijn is van groot belang op de zware klei, dus daar stuurt Alex sowieso op. Vroege rassen en de oogst in de tweede week van september, zodat er voldoende tijd is voor de grondbewerking voor de winter. Het bouwplan van Alex bestaat naast uien uit frietaardappelen (18 ha Innovators), maïs op 11 hectare, 9 hectare braak voor het GLB en 100 hectare gras voor de koeien. Voor de uien uit zorgt Alex voor granen, een mooie voorvrucht, dat ruilt hij zo uit met de buurman. En verder zoveel mogelijk gras in het bouwplan. Als ruwvoer voor de koeien – als je vaak ververst krijg je eiwitrijker gras – en als stikstof nalatende voorvrucht voor de akkerbouwgewassen. “Het enige nadeel van gras is ritnaalden, maar die krijgen we onder controle door de grond vaak te scheuren en de zoden kort te houden. Zo geef je de muggen weinig kans om eitjes te leggen.”

Schaalvergroting is de oplossing
Schaalvergroting is in Alex’ optiek de oplossing voor toenemende kosten en krimpende marges. “Of je moet een niche zoeken, maar dat is voor mij niet weggelegd. Ik hou niet van gedoe en van constant mensen om me heen. Bio vind ik al helemaal niks. Ik geloof in goede plantverzorging; alles doen om een gewas aan de groei te houden, om stress te voorkomen.” Met ideale groeiomstandigheden krijg je het gezondste gewas, legt hij uit. “De onkruidbeheersing doen we over 10 jaar voor een groot deel biologisch, die kant ontwikkelen we razendsnel op. Maar voor schimmels is nu nog geen biologische oplossing in zicht.”

Studieclub probeert SIT
Voor insectenbeheersing kwam de samenwerking met HLB/de Groene Vlieg tot stand. Samen met collega’s uit de studieclub proberen ze de Steriele Insecten Techniek (SIT) dit seizoen. “Ik vind het een heel mooi systeem; uienvlieg beheersen met steriele vliegen. We hebben ook een rondleiding gehad in de productielocatie Dronten. Leuk bedrijf! Heel bijzonder om te zien wat er allemaal schuil gaat achter de SIT.”
Of hij ermee doorgaat weet hij nog niet, omdat de druk nihil is. Natuurlijk wil hij dat zo houden, dus monitoring vindt hij zeker relevant. Het is nog te vroeg in het seizoen om beslissingen te nemen.

Belangrijke lessen die hij de afgelopen 5 jaar trok uit de akkerbouwtak? “De boekhouding is totaal anders dan in de melkveehouderij. De geldstromen lopen heel anders. Als akkerbouwer financier je de teelt bijna een jaar voor, terwijl de opbrengsten pas na de oogst binnenkomen. In de melkveehouderij ontvang je elke maand melkgeld, wat erg makkelijk is. Als akkerbouwer heb je dus een goede financiële buffer nodig.”

‘Mijn generatie kent geen voedselschaarste, laten we dat zo houden’

Alex zit in maatschap met zijn ouders. Wat helder is: Alex is boer in hart en nieren. De manier waarop zijn sector vaak wordt weggezet, “als milieucrimineel”, stuit hem tegen de borst. “De politiek berekent alles met modules, maar meet niks. Dat is beleid op basis van gebakken lucht, echt bezopen vind ik. Daarover spreek ik me uit, want wie zwijgt stemt toe. Onze voedselproductie wordt als heel vanzelfsprekend ervaren. Maar dat is zeker niet het geval. Mijn generatie kent geen voedselschaarste. Laten we dat risico alsjeblieft ook niet gaan lopen met elkaar.”
Daarvoor geniet deze jonge ondernemer ook veel te veel van voedselproductie. “Melk uit een fabriek, dat kan toch niet de bedoeling zijn. Onze koeien hebben het goed, lopen buiten wanneer ze daar zin in hebben. Dat moeten burgers en politiek ook meer zien.”

Wens: bewaarloods bouwen
Een mooie loods bouwen voor de langere bewaring, dat is een duidelijke (nabije) toekomstwens voor Alex. “Een geïsoleerde bewaarschuur is een vorm van risicospreiding waarmee je meer kunt profiteren van de jaarronde uienhandel. Dan heb je de afzettouwtjes meer zelf in handen.”